In dit artikel
Van bovenaf lijkt een dak kleiner dan het is. Op een plattegrond zie je alleen het grondvlak: wat het dak afdekt, horizontaal gemeten. Maar pannen, folie en panlatten leg je op de schuine kant. Hoe steiler het dak, hoe groter het verschil.
Reken je met het grondvlak, dan bestel je te weinig materiaal en is je offerte te laag. Bij een dak van 35 graden scheelt dat al ruim een vijfde. Zo reken je het goed uit.
01De formule
Voor een dakvlak met één helling geldt:
dakoppervlak=grondvlak ÷ cos(hellingshoek)
De cosinus van de hellingshoek zegt hoeveel korter een schuine lijn lijkt als je er recht van boven op kijkt. Deel je het grondvlak door die cosinus, dan reken je terug naar de echte maat op het dak.
- Alleen de richting van goot naar nok wordt langer. De lengte langs de goot blijft gelijk. Daarom deel je één keer door de cosinus, niet twee keer.
- Het werkt voor het hele dak, zolang alle vlakken dezelfde helling hebben. Een schilddak van 35 graden reken je dus in één keer uit, met het grondvlak van het hele dak.
- Zet je rekenmachine op graden. De cos-knop staat soms op radialen (RAD). Op graden (DEG) geeft cos 35° de waarde 0,819.
02Rekenvoorbeeld: 80 m² bij 35°
Een vrijstaand huis met een zadeldak. Van bovenaf gemeten, inclusief overstek, is het dak 10,0 bij 8,0 meter. De nok loopt over de lange kant en de helling is 35 graden.
- 1Grondvlak10,0 × 8,0 = 80,0 m²
- 2Cosinus van de hellingcos 35° = 0,819
- 3Dakoppervlak80,0 ÷ 0,819 = 97,7 m²
Het dak is dus 17,7 m² groter dan het grondvlak: 22 procent. Controleer het per dakvlak. Elk vlak is van bovenaf 4,0 meter diep, van de goot tot onder de nok. Op het dak is dat 4,0 ÷ 0,819 = 4,88 meter. Die maat kun je met een meetlint narmeten.
03Factoren per hellingshoek
Geen zin in cosinussen? Vermenigvuldig het grondvlak met de factor uit de tabel. De factor is 1 ÷ cos(hellingshoek). Vul je eigen grondvlak in, dan rekent de tabel mee. Klik op een helling om hem uit te lichten.
Bij 35° wordt 80 m² grondvlak 97,7 m² dak, 17,7 m² meer.
De factoren zijn afgerond op twee decimalen. Reken je met de factor, dan kom je soms een tiende lager uit: 80 × 1,22 = 97,6 m². Met de cosinus zelf is het 97,7 m². Voor je offerte maakt dat niet uit.
04Zo meet je de hellingshoek
Drie manieren, van snel tot precies genoeg.
Met een hellingmeter
Leg een digitale hellingmeter, of je telefoon met een hellingmeter-app, op zolder tegen een spoor of tegen het dakbeschot. Meet op twee plekken en neem het gemiddelde. Op de pannen zelf meet je een paar graden te weinig, omdat pannen schuin over elkaar liggen.
Met hoogte en afstand
Meet hoeveel hoger de nok ligt dan de goot, en hoe ver het horizontaal is van de goot tot onder de nok. Deel de hoogte door de afstand en neem daarvan de inverse tangens (tan⁻¹ op je rekenmachine). Voorbeeld: 2,80 ÷ 4,00 = 0,70, en tan⁻¹ 0,70 is 35°.
Van tekening of foto
Op een bouwtekening staat de dakhelling vaak in de doorsnede. Geen tekening? Maak een foto van de kopgevel, zo recht mogelijk van voren, en meet de hoek met een gradenboog-app.
05Veelgemaakte fouten
Drie dingen die een berekening snel te laag maken.
1De overstek vergeten
Meet je de gevels in plaats van de dakrand, dan mis je de overstek. Met 30 centimeter overstek rondom wordt een huis van 10 bij 8 meter een dak van 10,6 bij 8,6 meter. Dat scheelt meer dan je denkt:
Bij 35 graden is dat 13,6 m² dak dat in je offerte ontbrak.
2Dakkapellen meetellen als pannendak
Een dakkapel onderbreekt het dakvlak. Trek de opening af van het pannendak, en reken het dak en de zijwangen van de dakkapel apart, met hun eigen materiaal. Het werk eromheen, zoals lood en gezaagde pannen, reken je per stuk of per meter, niet per m².
3Kilgoten rekenen alsof ze vlak liggen
Bij een L-vormig huis lopen twee dakvlakken samen in een kil. Het oppervlak klopt nog steeds met de formule, zolang de hellingen gelijk zijn. Maar de kilgoot zelf reken je in strekkende meters, en die is langer dan hij van bovenaf lijkt: hij loopt schuin én diagonaal. Bij 4,00 meter van goot tot onder de nok en een helling van 35 graden:
Langs de kil zaag je bovendien elke pan op maat, dus reken extra snijverlies. En heeft het dak vlakken met verschillende hellingen, zoals een mansardedak of een plat stuk boven de garage? Reken dan per vlak en tel de uitkomsten op.
Tip: de snelle check op het dak
Deel de schuine maat van goot tot nok door de horizontale afstand. Bij 35° komt daar ongeveer 1,22 uit, bij 45° ongeveer 1,41. Wijkt het flink af? Meet de helling dan opnieuw.
06Samengevat
- Meet het grondvlak van bovenaf, tot aan de dakrand, inclusief overstek.
- Bepaal de helling: met een hellingmeter, met hoogte en afstand, of van tekening.
- Deel het grondvlak door de cosinus van de helling, of vermenigvuldig met de factor.
- Reken dakkapellen, kilgoten en vlakken met een andere helling apart.
- Tel snijverlies op voordat je bestelt.